Socrates'in paradoksu
"Bilidiğim tek şey hiç bir şey bilmediğimdir."
Thompson'un lamba paradoksu
Bir lamba 1/2 dakika yanık, 1/4 dk sönük, 1/8 dk yanık ... olacak
şekilde lambanın düğmesi açılıp kapatılıyor. 1 dakikanın sonunda düğmeye
kaç kez basılmış olur? Bu sırada lamba yanık mı olur sönük mü?
Arrow'un paradoksu
Tamamen demokratik bir oylama sadece pratikte değil teoride de mümkün
değildir.
Para paradoksu
Aynı paradan ikisini yan yana koyup birini sabit tutarak diğerini onun
etrafında döndürün. Döndürülen para yarım tur attığında kendi ekseni
etrafında bir tam tur atmış olacaktır.
Kutu kutu top
a. Bir kutuya her defasında 10 top konup 10. top geri alınıyor. Bu işe
sonsuz kere devam ettiğimizde kutuda kaç top kalır?
b. Bir kutuya her defasında 10 top konup sırayla 1. toptan itibaren
birer top geri alınacaktır. Bu işe sonsuz kere devam ettiğimizde kutuda
kaç top kalır?
Simpson'un paradoksu
Farklı grupların ortalamalarının ortalaması grupların birleşik haldeki
ortalamasına eşit olmak zorunda değildir.
Cümle Paradoksu Epimenides paradoksuna
benzer bir paradoks da şudur: "Bu cümle yanlıştır." Yine, cümle yanlışsa doğru, doğruysa da yanlış olmak
zorunda.
Russel'ın Küme Paradoksu Bir A kümesi
yaratmaya çalışıyoruz. Bu kümenin özelliği, yalnızca kendini içermeyen
kümeleri içeriyor olması. Örneğin evrensel küme, varolan tüm kümeleri
içeren bir kümedir. Varolan tüm kümeleri içerdiğine, ve kendisi de bir
küme olduğuna göre, evrensel küme, evrensel kümenin bir elemanıdır, yani
kendi kendini içerir. Ya da "Üçten fazla elemanı olan kümeler kümesi",
kendisi de üçten fazla elemana sahip olduğu için kendini içerir. Ama
örneğin Doğal Sayılar Kümesi N, bir doğal sayı olmadığı için kendini
içermez. İşte bizim A kümesinin içereceği kümeler böyle kümeler, yani
kendi kendinin elemanı olmayanlar. Şimdi şu soruya cevap arıyoruz: A
kümesi kendisini içerir mi? Eğer "içerir" dersek, A kümesinin A
kümesinde işi ne? Çünkü A kümesi sadece kendini içermeyen kümelerin
kümesi. Eğer "içermez" diyorsak, A kümesi kendini içermeyen bir küme olur,
o zaman A kümesini de A kümesine dahil etmeliyiz, ama o zaman da A,
kendini içeren bir küme olur. Yine her zamanki kısırdöngüye yakalandık...
- Zenon'un Akhilleus Paradoksu
İ.Ö. 5. yüzyılda
yaşamış Yunanlı düşünür Zenon'un şu hikayesi meşhurdur: Bir gün, Antik
Yunan'ın meşhur savaşçısı Akhilleus, bir kaplumbağayla koşu yarışı
yapmaya karar vermiş. Akhilleus, kaplumbağadan tam 10 kat daha hızlı
olduğu için kaplumbağanın yarışa 100 m önden başlamasına izin vermiş.
Yarış başladıktan birkaç saniye sonra, Akhilleus aradaki 100 m'yi hemen
aşmış, ama bu arada onunkinin onda biri hızla hareket eden kaplumbağa,
10 m ilerlemiş. Yani aralarındaki mesafe, artık 10 m'ymiş. Akhilleus, bu
10 m'yi de geçerken, kaplumbağa da 1 m ilerlemiş, yani artık aralarında
1 m varmış. Akhilleus, bu 1 m'yi geçerken, kaplumbağa 1/10 m, yani 10 cm
ilerlemiş. Akhilleus bu 10 cm'yi geçerken de kaplumbağa 1 cm ilerlemiş.
Akhilleus bu 1 cm'yi de geçince, aralarındaki uzaklık 1 mm'ye düşmüş,
vs. vs. Yani fark sürekli onda birine düşüyor, ama asla
kapanamıyormuş!!?? Yani kaplumbağadan 10 kat hızlı olan Akhilleus,
kaplumbağayı hiç geçememiş!!??
|